Bolesti Medicina

Nivo šećera u krvi – koje su normalne vrijednosti?

nivo secera u krvi

Nivo šećera u krvi može biti normalan, visok ili nizak, u zavisnosti od toga koliko glukoze je prisutno u krvotoku, natašte ili nakon jela. Nivo šećera u krvi podrazumijeva količinu glukoze koju osoba ima u bilo kojem trenutku. Visok ili nizak nivo šećera u krvi može ukazivati na određena zdravstvena stanja, poput dijabetesa tip 1 ili tip 2, predijabetesa, hiperglikemije ili hipoglikemije.

U tekstu pronađite koji su to nivoi šećera u krvi koji se smatraju normalnim, a kada bi trebalo da obavite dalje pretrage.

Šećer u krvi

Kroz naš krvotok svakodnevno cirkulišu dovoljne količine glukoze koja unutar ćelije služi kao osnovni izvor energije. Glukoza je pokretač svih aktivnosti u našem tijelu. Često se pogrešno misli da samo osobe kod kojih je dijagnostikovana šećerna bolest imaju glukozu u krvi. U krvi se stvara iz hrane koju uzimamo u obliku različitih vrsta ugljenih hidrata, proteina i masti. Ukoliko pankreas nije u stanju stvoriti  dovoljno inzulina, glukoza ne može ući u ćelije i ostaje neiskorišćena, nakuplja se u krvi, odakle se i mjere njeni nivoi u krvi.

Nivo šećera u krvi može biti povišen ili snižen, tačnije u zavisnosti od njegovih nivoa govorimo o hiperglikemiji (povišenom nivou šećera u krvi) i hipoglikemiji (sniženom nivou šećera u krvi).

Normalan šećer u krvi

normalan secer u krvi

Normalan šećer u krvi podrazumijeva njegove vrijednosti u intervalu od  3.9 do 6.1 mmol/L krvi. Prisustvo šećera u krvi važno je za odvijanje tjelesnih procesa, izlučivanje hormona i regulaciju metabolizma. Nivo šećera u krvi se tokom dana mijenja pa tako, na primjer dva sata nakon jela može porasti na 6.7 do 7.8 mmol/L krvi.

Nivo šećera u krvi varira u toku dana, kako kod zdravih osoba tako i kod osoba sa dijabetesom. Kod potpuno zdrave osobe, nivo šećera u krvi je manji od 5.6 mmol/L 8 sati nakon poslednjeg obroka. Dva sata posle jela, taj nivo bi trebalo da bude manji od 7.8 mmol/L.

Povišen šećer u krvi

Povišen šećer u krvi ili hiperglikemija označava stanje kada u vašem krvotoku ima previše glukoze. Do povišenog šećera u krvi najčešće dolazi kada tijelo ima premalo inzulina (hormona koji prenosi glukozu u krv) ili ako tijelo pravilno ne iskorištava inzulin. Stanje je najčešće povezano sa dijabetesom.

Poivšen šećer u krvi ili hiperglikemija se označava kao nivo glukoze veći od 7,0 mmol/L natašte odnosno nivo glukoze veći od 11,0 mmol/L dva sata nakon obroka.

Povišen šećer obično ne izaziva nikakve simptome, sve dok nivoi šećera u krvi nisu značajno povišeni. Značajno povišeni nivo glukoze u krvi smatra se preko 10 mmol/L.

Povišen šećer ili hiperglikemija mogu oštetiti živce, krvne sudove, tkiva i organe ukoliko se ne tretiraju. Oštećenje krvnih sudova može povećati rizik od srčanog i moždanog udara, dok oštećenje živaca može dovesti do oštećenja oka, bubrega i rana koje ne zarastaju. Bolest i stres mogu dodatno uticati na napredovanje bolesti.

Šećer u krvi preko 10 mmol/L

Simptomi hiperglikemije se razvijaju polako danima ili čak sedmicama. Što je nivo šećera u krvi više povišen, simptomi postaju ozbiljniji. Ukoliko šećer u krvi pređe vrijednost od 10 mmol/L, simptomi postaju izraženiji.

Šećer u krvi preko 10 mmol/L, najčešće se manifestuje pojačanim mokrenjem, kao i pojačanom žeđu i glađu. Rani simptomi podrazumijevaju i:

  • Zamagljen vid
  • Glavobolja
  • Umor i osjećaj slabosti
  • Česte infekcije
  • Posjekotine i rane koje sporo zacjeljuju
  • Razdražljivost
  • Brzo umaranje
  • Suhoća usta
  • Gubitak težine

Osobe s dijabetesom tipa 1 i tipa 2 mogu kontrolisati hiperglikemiju zdravom prehranom, fizičkom aktivnošću i izbjegavanjem stresa. Pored toga, inzulin je ključan pri kontrolisanju nivoa šećera u krvi kod osoba sa dijabetesom 1, dok su kod osoba sa dijabetesom tipa 2 oralni lijekovi ili inzulin neophodni kako bi se kontrolisala hiperglikemija.

Ukoliko vam nije dijagnostifikovan dijabetes, a imate bilo koji od znakova hiperglikemije, obavezno se javite svom ljekaru.

Snižen nivo šećera u krvi

nizak nivo secera hipoglikemija

Hipoglikemija označava stanje gdje je nivo šećera u krvi nenormalno nizak. Hipoglikemija se često javlja kao nuspojava nepravilnog liječenja dijabetesa, ali i neki lijekovi ili zdravstvena stanja takođe mogu prouzrokovati nizak šećer u krvi kod osoba koji nemaju dijabetes. Snižen nivo šećera u krvi, odnosno hipoglikemija može se javiti kao posljedica prevelike doze inzulina, preskakanja obroka i preduge fizičke aktivnosti.

Normalne vrijednosti šećera u krvi se smatraju vrijednosti u intervalu od  3.9 do 6.1 mmol/L krvi. Kod hipoglikemije, šećer u krvi iznosi ispod 3.9 mmol/L.

Simptomi sniženog šećera mogu biti:

  • Lupanje srca,
  • Umor i opšta slabost,
  • Blijeda koža,
  • Zbunjenost,
  • Anksioznost,
  • Znojenje
  • Drhtavica
  • Glad
  • Eazdražljivost.

Hipoglikemija nije sama po sebi bolest, već pokazatelj zdravstvenog problema. Liječenje podrazumijeva brzo vraćanje šećera u normalnu vrijednost hranom i pićem sa visokim sadržajem šećera ili određenim lijekovima. Dugotrajno liječenje zahtijeva identifikaciju i liječenje uzroka hipoglikemije.

Šećerna bolest

secerna bolest

Dijabetes melitus ili šećerna bolest je poremećaj kod koga dolazi do povećanja nivoa šećera glukoze u krvi. Razlikujemo dvije vrste šećerne bolesti a to su dijabetes tip 1 i dijabetes tip 2.  Šećerna bolest se određuje na osnovu povišenog nivoa šećera u krvi, najčešće na prazan stomak (ako su vrijednosti veće od 6.7 mmol/L) ili u bilo koje doba dana (ako su vrijednosti veće od 11.1 mmol/L).

Na oprezu bi trebale biti osobe s prekomjernom tjelesnom težinom te osobe sa genetskom predispozicijom za šećernu bolest. Osnovni principi liječenja šećerne bolesti su edukacija bolesnika, dijabetička prehrana i fizička aktivnost. Uz ovo neki bolesnici koriste oralnu terapiju i inzulin.

Dijabetes tip 1 se ne nažalost može spriječiti, ali ostali tipovi mogu. Pravilna ishrana najvažnija je u prevenciji dijabetesa, kao i u njegovom liječenju. Fizička aktivnost održava organizam zdravim i pomaže u regulaciji metabolizma. Ukoliko patite od gojaznosti, pokušajte izgubiti čak i samo nekoliko kilograma jer će se i na taj način rizik za razvoj ove bolesti smanjiti.