Bolesti Medicina

Psorijaza: sve što trebate znati

psorijaza

Psorijaza je hronično autoimuno stanje prekomjerne proizvodnje i nakupljanja ćelija kože. Nakupljanje ćelija kože uzrokuje skaliranje iliti gubitka vanjskog slika epidermisa u velikim ljuskama. Psorijazu karakteriše pojava crvenila i  zadebljanja kože prekrivena srebrno-bijelim i suhim ljuskicama koje ponekad i krvare.

Psorijaza je rezultat ubruzanog procesa proizvodnje kože. Ćelije se uglavnom produkuju u dubljim slojevima kože te se polako uzdižu na površinu. Tipičan životni ciklus ćelije kože je mjesec dana, dok kod ljudi ovaj proces se dešava kroz nekoliko dana.

Iako se može pojaviti na bilo kojem dijelu tijela psorijaza se uglavnom javlja na zglobovima, laktovima i koljenima. Relativno je česta bolest te se javlja kod osoba između 20. i 40. godine života. Psorijaza nije zarazna, te nije moguće prenijeti direktnim kontaktom.

Vrste psorijaze

  • Plak psorijaza je najčešći vid psorijaze. Manifestuje se u vidu crvenih upaljenih lezija prekrivenih srebrno-bijelim ljuskicama. Najčešće se javlja na laktovima, koljenima i vlasištu.
  • Gutatna psorijaza se najčešće javlja kod male djece. Ovu vrstu psorijaze karakterišu sitne ružičaste tačkice, a najčešće se javlja na trupu, rukama i nogama.
  • Pustularna psorijaza se češće javlja kod odraslih. Izaziva bijele, gnojne plikove i i upaljenost i crvenilo kože. Uglavnom se javlja na rukama i nogama ali se rijetko može i proširiti.
  • Inverzna psorijaza uzrokuje crvenilo i upalu kože, a lezije se uglavnom javljaju ispod pazduha ili grudi, u preponama ili oko kožnih nabora na genitalijama.

Da li imate psorijazu ili samo pretjerano suhu kožu?

Simptomi psorijaze

Simptomi psorijaze mogu varirati od osobe do osobe ali i vrste psorijaze. Psorijaza se može javiti na manjim dijelovima tijela ili prekriti veći dio kože.

Najčešći simptomi psorijaze su :

  • Crvene mrlje na koži prekrivene srebrnim ljuskicama
  • Suha ispucala koža koja krvari
  • Svrab i peckanje upaljenog područja
  • Zadebljali nokti
  • Upaljeni i bolni zglobovi

Navedeni simptomi se ne moraju nužno javiti kod svih osoba. U određenim slučajevima javljaju se potpuno drugačiji simptomi manje karakteristični za psorijazu.

Kod većine osoba simptomi psorijaze se dešavaju u ciklusima – najprije učestali i izraženi simptomi koji mogu trajati danima ili sedmicama, a zatim se povući i biti neprimjetni.

Uzroci psorijaze

psorijaza simptomi

Uzroci psorijaze su još uvijek nepoznati, ali se smatra da je povezana sa problemima imunološkog sistema i T- ćelija u tijelu (T- limfociti). T- limfociti normalno putuju kroz organizam braneći ga od stranih supstanci poput virusa i bakterija. U slučaju psorijaze, T- limfociti napadaju greškom zdrave ćelije braneći ih od infencija.

Preaktivne T-ćelije takođe pokreću pojačanu proizvodnju zdravih ćelija kože ali i T-ćelija i bijelih krvih zrnaca koji se nazivaju i neutrofili. Oni putuju u kožu uzrokujući crvenilo, upaljenost i gnoj. Prošireni krvni sudovi na područjima zahvaćenim psorijazom stvaraju upaljenost i crvenilo lezija.

Ovaj proces postaje kontiniurani ciklus u kojem se nove ćelije kože prebrzo premještaju u najdublje slojeve kože u kratkom vremenskom periodu. Ćelije se zatim nakupljaju u vidu debelih ljuskica na površini kože. Ipak, istraživači tvrde da genetika i određeni spoljašnji faktori mogu igrati veliku ulogu u nastanku i psorijaze i pogoršanju njenih simptoma.

Glavni okidači psorijaze – alkohol i stres

Simptomi psorijaze se mogu ponovno javiti ili pogoršati pod uticajem određenih faktora:

  • Infekcije: ukoliko ste bolesni ili se borite sa infekcijom, vaš imuni sistem će pokrenuti proizvodnju T-ćelija koje napadaju zdrave ćelije kože što može rezultovati pogoršanjem već postojećeg stanja. Strep grlo je čest okidač simptoma psorijaze.
  • Stres: ponekad najjači okidač za većinu stanja pa tako i za psorijazu je stres. Da biste izbjegli pojavu simptoma poput upale i iritacije uzrokovane psorijazom naučite se kontrolisati u stresnim situacijama.
  • Alkohol: pretjerana konzumacija alkohola takođe može dovesti do pogoršanja simptoma psorijaze. Imajte na umu da izbacivanje alkohola ima višestruke benefite po vaše zdravlje, a ne samo na zdravlje vaše kože.
  • Određeni lijekovi poput litijuma, lijekova protiv malarije i lijekova za regulisanje krvnog pritiska mogu pogoršati stanje vaše kože.

Liječenje i tretman kod psorijaze

Za potpuno izliječenje psorijaze još uvijek ne postoji lijek. Upotrebom određenih medikamenata moguće je ublažiti upalu i ostale simptome psorijaze. Najčešće korišteni lijekovi prilikom tretiranja psorijaze su kortikosteroidi, retinoidi, vitamin D, salicilna kiselina i hidratantne kreme.

psorijaza terapija

Terapija svjetlom je sve češći oblik tretiranja psorijaze. Sunčeve zrake ubijaju preaktivne T-ćelije koje napadaju zdravo tkivo. UV zrake dokazano redukuju simptome kod svih vrsta psorijaze. Većina ljudi sa učestalim simptomima psorijaze se podvrgama kombinaciji tretmana lijekovima i zračenjem UV svjetlom.

Namirnice koje doktori preporučuju osobama sa psorijazom

Pravilnom odabirom namirnica možda nije moguće trajno riješiti problem psorijaze, ali je moguće značajno ublažiti simptome. Određene promjene u načinu života mogu ublažiti ili eliminisati određene simptome.

  • Redukujte unos zasićenih masnoća koje potiču iz mesa i mliječnih proizvoda i u ishranu ubacite omega-3 masne kiseline. Namirnice bogate omega-3 masnim kiselinama su losos, sardine i škampi kao i soja, sjemenke lana i bademi.
  • Izbjegavajte crvena mesa, rafinisani šećer, prerađenu hranu i mliječne proizvode.
  • Izbjegavajte alkohol i stres